"Το ύψος και το βάθος"
Στο βάθος μπορεί να συμβεί κάτω από ορισμένες συνθήκες η νόσος των δυτών, σε μεγάλο υψος κάτω από ορισμένες συνθήκες η νόσος του υψομέτρου. Οι δυο αυτές περιπτώσεις έχουν πολλά κοινά σημεία τα οποία προέρχονται από την ίδια αιτία,
- γρήγορη περιβαλλοντική πτώση πίεσης, δηλαδή βίαιη ανάδυση για τους δύτες
- γρήγορη άνοδο σε μεγάλο υψόμετρο χωρίς χρόνο προσαρμογής του οργανισμού για τους ορειβάτες
- ξαφνική πτώση πίεσης καμπίνας στην αεροπλοΐα.
- Όσο για τους αστροναύτες ο θάνατος είναι σχεδόν βέβαιος και ακαριαίως αν καταστραφεί (σκιστεί) η προστατευτική στολή τους.
Τα συμπτώματα της νόσου των δυτών και τα συμπτώματα της νόσου του υψομέτρου δεν είναι ακριβώς ίδια, αλλά η θεραπεία είναι παρόμοια όπως θα δούμε ποιο κάτω.
Παρακάτω θα δείτε μια σύντομη περιγραφή για τα συμπτώματα της νόσου του υψομέτρου όπου περιέχει αρκετές πληροφορίες που σχετίζονται με κατάδυση σε μεγάλο υψόμετρο και καλό είναι να γνωρίζουμε κάποιες λεπτομέρειες.
Ότι σημαίνει λοιπόν για τον αυτοδύτη η νόσος των δυτών από γρήγορη (βίαιη) ανάδυση, είναι σχεδόν όμοιο για τους ορειβάτες η "νόσος του υψομέτρου". Και στις δυο περιπτώσεις σημαντικό ρόλο παίζει η πτώση πίεσης, με την διαφορά στην ορειβασία ο χρόνος αυτής της διαδικασίας είναι πολύ μεγαλύτερος. Ο ορισμός “νόσος του υψομέτρου” είναι όλα εκείνα τα συμπτώματα και οι αλλαγές στον οργανισμό μας λόγω της πτώσης πίεσης της ατμόσφαιρας ή αλλιώς έλειψη Ο2 λόγω πτώσης της μερικής πίεσης του οξυγόνου pΟ2(εδώ υπάρχει διαφορά). Από 0-2000m υψόμετρο δεν επιφέρει σχεδόν καμία αλλαγή στην ψυχική και την σωματική απόδοση των ανθρώπων. Όμως από 2000m και πάνω ξεκινούν να αλλαγές στον οργανισμό μας ακόμα και σε ήρεμη κατάσταση χωρίς σωματική απόδοση όπως:
- Aύξηση των παλμών της καρδιάς
- αύξηση της ποσότητας μεταφοράς αίματος (μεγαλήτερη παραγωγή έργου από την καρδιά)
- αύξηση του ρυθμού και όγκου αναπνοής
- και πολλά πολλά άλλα ........, ας μην μπούμε όμως σε ιατρικές λεπτομέριες.
Εκτός από τα παραπάνω, αλλάζει η πυκνότητα του αίματος λόγω αύξησης των ερυθρών αιμοσφαιρίων με αποτέλεσμα την δραστική μείωση της φυσικής και ψυχικής απόδοσης. Η νόσος του υψομέτρου δεν μπορεί να προβλεφθεί και επηρεάζει όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία, γυμνασμένους ή αγύμναστους, καπνιστές ή όχι.
Όπως προανέφερα μετά από τα 2000m ξεκινούν και τα πρώτα συμπτώματα τα οποία τα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Είναι βασικό να γνωρίζουμε ότι στην βαριά μορφή της νόσου αν δεν δοθεί άμεσα οξυγόνο (100%) ή δεν κατεβούμε το γρηγορότερο τουλάχιστον 1000m χαμηλότερα μπορεί πολύ γρήγορα να επέλθει ο θάνατος.
1)
Τα πρώτα (ελαφριά) συμπτώματα- Πονοκέφαλος
- Τάση εμετού
- Γενική αδιαθεσία
- Πτώση σωματικής απόδοσης
- Αύξηση παλμών πάνω από 20%
Πρώτες βοήθειες- Διακοπή της ανάβασης ( ορειβασίας)
- Επιστροφή σε χαμηλότερο υψόμετρο
- Παροχή οξυγόνου
Μετά από πάροδο μιας ημέρας αν έχουν εξαλειφθεί τα συμπτώματα μπορούμε να συνεχίσουμε την ανάβαση με προσοχή.
2)
Βαριά συμπτώματα- Συνεχόμενος και δυνατός πονοκέφαλος
- Εμετούς
- Μεγάλη πτώση σωματικής απόδοσης
- Ακινησία
- Δύσπνοια και ταχυπαλμία (ακόμα και σε ήρεμη κατάσταση)
- Αϋπνία
- Δυνατό ξερόβηχα
- Απώλεια ισορροπίας
- Ελάχιστα και σκούρα ούρα
Πρώτες βοήθειες
Στα βαριά συμπτώματα χωρίς άμεση και αποτελεσματική βοήθεια πρέπει να υπολογίζουμε με γρήγορο θάνατο.
- Άμεση παροχή οξυγόνου
- Αλλαγή υψομέτρου τουλάχιστον 1000m διαφορά χαμηλότερα και τοποθέτηση του ασθενούς σε σάκο υπερπίεσης (είναι κάτι ανάλογο με θάλαμο επανασυμπίεσης)
αυξάνοντας την πίεση στο εσωτερικό του σάκου με την βοήθεια μιας φούσκας χειρός, δηλαδή, επανασυμπίεση.
3)
Πολύ βαριάς μορφής συμπτώματα- Χειρότερη μορφή πονοκεφάλου
- Κατάρρευση της σωματικής απόδοσης
- Απώλεια μνήμης και λογικής
- Συνεχόμενο ξερόβηχα
- Ταχυπαλμία
- Δεν υπάρχει ούρηση
Πρώτες βοήθειες
Οι πρώτες βοήθειες είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτήν της βαριάς μορφής συμπτώματα, με την διαφορά ο ασθενής κινδυνεύει περισσότερο και χρειάζεται ιατρική και φαρμακευτική υποστήριξη.
Προσαρμογή του οργανισμού σε υψόμετρο
Ο ανθρώπινος οργανισμός προσαρμόζεται εύκολα αν του δώσουμε αρκετό χρόνο προσαρμογής. Σε υψόμετρο 4500m π.χ. η πλήρη προσαρμογή του οργανισμού ολοκληρώνεται μετά από 10 ημέρες περίπου.
Και δυο λόγια για τους δύτες
Η προσαρμογή του οργανισμού είναι απαραίτητη όταν θέλουμε να καταδυθούμε σε μεγάλο υψόμετρο. Στα 1000m υψόμετρο είναι απαραίτητη προσαρμογή τουλάχιστον 4-5 ωρών και όσο αυξάνει το υψόμετρο πρέπει να αυξάνουμε και τον χρόνο προσαρμογής του οργανισμού μας, κατά τα άλλα τηρούμε με ευλάβεια τους κανόνες
"κατάδυση σε υψόμετρο".
ΥΓ. Στην κύρια εκπαίδευση των αστροναυτών συμπεριλαμβάνεται και η κατάδυση .
Χρήστος Ευθυμίου